Kennisbank
Wat is AI-geletterdheid? Betekenis en voorbeelden per functie
Door Bob Biesemans · gepubliceerd op
AI-geletterdheid is weten wat AI kan en niet kan, en het veilig en zinvol gebruiken in je werk. De betekenis volgens de AI Act, met voorbeelden per functie.
Kort antwoord
AI-geletterdheid is weten wat AI kan en niet kan en het geïnformeerd gebruiken, met oog voor kansen, risico's en mogelijke schade. Het gaat niet om programmeren, maar om bijvoorbeeld een fout AI-antwoord herkennen, gevoelige gegevens buiten publieke tools houden en zelf verantwoordelijk blijven voor het resultaat.
De betekenis in één zin
AI-geletterdheid is het geheel van vaardigheden, kennis en inzicht waarmee iemand AI-systemen geïnformeerd gebruikt en zich bewust is van de kansen, de risico's en de mogelijke schade. Zo omschrijft de AI Act het begrip in artikel 3.
In gewone woorden: je weet wat een AI-tool goed en slecht doet, je herkent wanneer een antwoord niet klopt, je weet welke gegevens er niet in horen, en je blijft zelf verantwoordelijk voor wat je ermee doet.
Wat het niet is
AI-geletterdheid is geen programmeerkennis en geen technische opleiding. Een boekhouder hoeft niet te weten hoe een taalmodel getraind wordt. Wel moet die zien dat een AI-samenvatting van een factuur een bedrag verkeerd overneemt.
Het is ook niet hetzelfde als vaak AI gebruiken. Wie dagelijks een chatbot opent, is daarom niet vanzelf iemand die een fout antwoord herkent of een prompt goed opbouwt.
Voorbeelden per functie
Administratie: een AI-samenvatting van een vergadering nalezen voor ze rondgaat, en geen namen of gezondheidsgegevens van collega's in een publieke tool plakken.
Verkoop: een door AI geschreven offertemail controleren op prijzen en beloftes die niet kloppen, en klantgegevens alleen gebruiken in de tools die het bedrijf toelaat.
HR: weten dat een AI-tool die cv's rangschikt vooroordelen kan overnemen, en dat zo'n beslissing altijd door een mens genomen wordt.
Logistiek en productie: een AI-planning nakijken op uitzonderingen die de tool niet kent, zoals een klant die alleen 's ochtends levering aanneemt.
Wat de AI Act vraagt
Artikel 4 vraagt dat organisaties die AI-systemen gebruiken maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen, afgestemd op kennis, ervaring en de context waarin ze AI gebruiken. Sinds de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) is dat een inspanningsverplichting.
Er is geen verplicht certificaat en geen vaste opleidingsduur. Wat telt, is dat je kunt tonen welke maatregelen je nam, voor wie en wanneer. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.
Hoe je AI-geletterdheid meet
Vragen of iemand de regels kent, zegt weinig. Je ziet AI-geletterdheid pas als iemand een taak uit het eigen werk uitvoert: een AI-antwoord beoordelen, gevoelige gegevens herkennen, een prompt verbeteren.
Daarom werkt een praktijktest beter dan een quiz. Meet je dezelfde mensen na een opleiding opnieuw, dan zie je ook of de maatregel effect had.
Bron: AI Act, Verordening (EU) 2024/1689, artikel 3 en 4 (EUR-Lex), Europese Commissie, AI literacy Q&A
Veelgestelde vragen
Is AI-geletterdheid verplicht?
Artikel 4 van de AI Act vraagt dat organisaties die AI-systemen gebruiken maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen. Sinds de Digital Omnibus is dat een inspanningsverplichting, zonder verplicht certificaat of vaste opleidingsduur.
Wat is het verschil tussen AI-geletterdheid en AI-vaardigheden?
AI-geletterdheid is de basis die iedereen nodig heeft die met AI werkt: begrijpen, kritisch nakijken, veilig omgaan met gegevens. AI-vaardigheden gaan verder, bijvoorbeeld een goede prompt schrijven of een AI-werkproces opzetten. Beide meet je het best met taken uit het eigen werk.
Hoe meet je AI-geletterdheid bij medewerkers?
Met een praktijktest waarin medewerkers taken uit hun eigen werk uitvoeren, zoals een AI-antwoord beoordelen of gevoelige gegevens herkennen. Een tweede meting na een opleiding toont of de maatregel effect had.