Kennisbank
AI Act checklist voor kmo's: wat regel je in 7 stappen?
Door Bob Biesemans · gepubliceerd op
Een praktische checklist voor kmo's die AI-tools gebruiken: verboden AI, hoog risico, gegevens, AI-geletterdheid, labelen en je register. Stand november 2026.
Kort antwoord
Een kmo die AI-tools gebruikt, zet zeven stappen: in kaart brengen welke AI er gebruikt wordt, nagaan dat er geen verboden AI bij is, kijken of iets onder hoog risico valt, afspraken maken over gegevens, maatregelen nemen voor AI-geletterdheid, labelen waar artikel 50 het vraagt, en alles vastleggen in een register dat je herhaalt.
Voor wie deze checklist is
Deze checklist is voor een kmo die AI gebruikt maar niet zelf ontwikkelt: medewerkers werken met ChatGPT, Microsoft 365 Copilot, Gemini of met AI die in boekhoud-, CRM- of HR-software zit. In de AI Act ben je dan gebruiksverantwoordelijke (deployer). De meeste verplichtingen voor makers van AI gelden niet voor jou.
1. Breng in kaart welke AI je gebruikt
Maak een lijst van de AI-tools in je bedrijf, per afdeling en per taak. Vergeet de AI-functies niet die in bestaande software zitten, en de privéaccounts die medewerkers zelf gebruiken. Zonder die lijst kun je de volgende stappen niet zetten.
2. Controleer dat je geen verboden AI gebruikt
Sinds 2 februari 2025 zijn enkele toepassingen verboden (artikel 5), zoals manipulatie die mensen schade berokkent, sociale scoring en het afleiden van emoties van medewerkers op het werk, behalve om medische of veiligheidsredenen. Voor de meeste kmo's is dit snel afgevinkt, maar kijk het na bij tools die stem, gezicht of gedrag van medewerkers analyseren.
3. Kijk of iets onder hoog risico valt
Bijlage III van de AI Act noemt toepassingen met een hoog risico, zoals AI die cv's filtert of kandidaten rangschikt, prestaties van medewerkers opvolgt of de kredietwaardigheid van personen beoordeelt. Door de Digital Omnibus gelden de verplichtingen voor gebruikers van zulke systemen vanaf 2 december 2027: gebruiken volgens de instructies, menselijk toezicht en medewerkers vooraf informeren. Noteer nu al welke tools hieronder vallen.
4. Maak afspraken over gegevens
De GDPR geldt onverkort voor AI. Spreek af welke gegevens in welke tool mogen: openbare informatie in de toegelaten tools, interne informatie alleen in een zakelijke omgeving met afspraken, en persoonsgegevens, contracten of wachtwoorden niet, tenzij het bedrijf daar uitdrukkelijk een veilige oplossing voor heeft.
5. Neem maatregelen voor AI-geletterdheid
Artikel 4 vraagt maatregelen voor de AI-geletterdheid van wie voor het bedrijf met AI werkt, afgestemd op hun kennis en hun werk. Er is geen verplichte opleiding of certificaat. Meet per afdeling hoe medewerkers AI in de praktijk gebruiken, geef gerichte uitleg waar het nodig is en meet opnieuw.
6. Label waar het moet
Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieregels van artikel 50. Realistische AI-beelden, -video's of -geluid van echte personen of gebeurtenissen (deepfakes) krijgen een vermelding. Teksten die je publiceert om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang ook, tenzij een mens ze nakeek en er redactioneel verantwoordelijk voor is. Een offerte of klantmail die je zelf nakeek valt daar doorgaans niet onder.
7. Leg alles vast en herhaal
Houd een eenvoudig register bij: welke tools, welke afspraken, welke maatregelen voor wie en wanneer, waar het bewijs zit en wat de volgende stap is. Herhaal de oefening als er nieuwe tools bijkomen. In België wijst het federaal regeerakkoord het BIPT aan als toezichthouder voor de AI Act; voor persoonsgegevens is de Gegevensbeschermingsautoriteit bevoegd. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.
Bron: AI Act, (EU) 2024/1689 (EUR-Lex)
Veelgestelde vragen
Welke AI Act-regels gelden nu al voor een kmo?
De verboden praktijken en artikel 4 over AI-geletterdheid gelden sinds 2 februari 2025, de transparantieregels van artikel 50 sinds 2 augustus 2026. De verplichtingen voor gebruikers van AI met een hoog risico uit bijlage III volgen door de Digital Omnibus op 2 december 2027.
Gebruikt mijn kmo AI met een hoog risico?
Meestal niet. Gewone schrijf- en zoektaken met ChatGPT of Copilot vallen er niet onder. Wel AI die cv's filtert of kandidaten rangschikt, prestaties van medewerkers opvolgt of de kredietwaardigheid van personen beoordeelt.
Wie houdt toezicht in België?
Het federaal regeerakkoord wijst het BIPT aan als toezichthouder voor de AI Act. Waar AI persoonsgegevens verwerkt, is de Gegevensbeschermingsautoriteit bevoegd.